Günümüzde hızlı bir şekilde endüstrileşen toplumların üretim ve tüketim alışkanlıkları da değişmekte ve bu aktivitelerden kaynaklanan çevre sorunları (küresel ısınma, biyoçeşitliliğin azalması, kullanılabilir kaynakların azalması vb.) gündemi işgal etmektedir. Üretilen/ tüketilen her ürün veya hizmet için farklı aşamalarda (imalat, nakliye, ürün kullanımı, atık bertarafı vb.) farklı doğal kaynakların tüketildiği ve farklı çevresel etkilerin oluştuğu düşünüldüğünde çevresel etkiler açısından değerlendirilmesi zor bir yapı ortaya çıkmaktadır.
Gelişmiş ülkeler, ürün ve hizmet kaynaklı çevre sorunlarının çözümü için bugüne kadar değişik yaklaşımlar uygulamışlardır. Bu bağlamda son dönemde üretim ve tüketim süreçlerini bütünsel bir şekilde değerlendirme prensibine dayanan “Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim (STÜ) – Sustainable Consumption and Production (SCP)” kavramı gelişmiştir. Avrupa Birliği’nde (AB) de yeni düzenlemeler ile üretim süreçlerinin yanı sıra tüketim alışkanlıkları, tüketim modelleri ve tüketicilerin bilinçlendirilmesine yönelik politika, standart ve uygulamalar önem kazanmış, piyasa koşullarını etkilemeye başlamıştır.
STÜ kavramının benimsenmesi ve yaygınlaştırılması için farklı aktörlerin (sanayici, tüketici, sivil toplum kuruluşu-STK, araştırma kurumu vb.) etkin bir şekilde rol alması gerekmektedir. Bu düşünceden hareketle UNEP/ Wuppertal Institute Collaborating Centre on SCP (CSCP), Almanya önderliğinde AB 7. Çerçeve Programı tarafından desteklenen ve kısa ismi CSOContribution2SCP (Action Town) olan “Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK) Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim (STÜ) Alanındaki Araştırmalara Katkılarının Artırılması için İşbirliği Projesi” yürütülmektedir. 2008 yılında başlayan proje 4 farklı AB üye ülkesinden proje ortakları (Hollanda–ANPED, İsveç–SEI, Avusturya–SERI, İngiltere–WWF-UK) ile birlikte başlatılmıştır.
Projenin temel amaçları, STK’ların STÜ gündemindeki etkinliklerinin artırılması, STÜ’ye yönelik araştırma kurumları ile işbirliklerinin geliştirilmesi ve ilgili araştırma gündemleri için yeni yaklaşımlar geliştirilmesi olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede, gerçekleştirilecek aksiyonların diğer Avrupa ülkelerinde de etkisini artırabilmek ve ilgili ülkelerle kurulacak ağyapıyı güçlendirebilmek için “Ulusal STÜ Odak Noktaları” belirlenmiştir. Ulusal odak noktaları da Action Town Projesi’nin resmi ortakları arasında yer almaktadır.
Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), proje kapsamında belirlenen 4 ulusal odak noktasından birisi konumundadır. Bu kapsamda Türkiye'de STÜ kavramının yaygınlaştırılması, bilincin artırılması ve paydaşlar arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi amaçlarına yönelik olarak TTGV liderliğinde yürütülecek bir proje geliştirilmiştir. Kısa adı SCPTurKEY olan “Türkiye’de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim politikalarının ilgili paydaşlar arasında geliştirilmesinin teşvik edilmesine yönelik aksiyonlar: Sürdürülebilir Bina için Yaşam Döngüsü Analizi” projesinin öngörülen yerel ortakları Ulusal Politika Araştırma Vakfı (UPAV), İngiltere – Türkiye Çevre Derneği (UTES), Türk Tesisat Mühendisleri Derneği (TTMD), ODTÜ Mimarlık Fak. Araştırma, Tasarım, Planlama ve Uygulama Merkezi (MATPUM) ve ODTÜ - Çevre Mühendisliği Bölümü'dür. 2009 yılında hazırlık çalışmaları gerçekleştirilen Proje faaliyetlerinin, Temmuz 2010’da -AB’den nihai onayın alınmasını takiben- başlatılması hedeflenmektedir. Proje kapsamında gerçekleştirilecek faaliyetler kısaca,
- Binalara ilişkin bir yaşam döngüsü analizi (YDA) çalışması,
- Türkiye’deki ilgili politika araçlarının (STÜ ve binalar ile ilgili mevcut ve potansiyel mevzuat) değerlendirilmesi,
- Bu iki aktivitenin sonuçlarının değerlendirilerek YDA yaklaşımının STÜ politikalarında bir araç olarak kullanılması için önerilerin geliştirilmesi,
- Proje süresince bir STÜ (ve bina) ağyapısı oluşturarak proje çıktılarının yaygınlaştırılması
olarak belirlenmiştir.
Bu süreç içinde, AB’deki gelişmeler ve Action Town Proje çıktılarının Türkiye’deki faaliyetleri desteklemesi yönünde gerekli koordinasyon TTGV tarafından sağlanacaktır.
Detaylı Bilgi için:
www.stu-turkiye.org
