1987 yılında imzalanan ve 1989 yılında yürürlüğe giren "Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü" isimli, Türkiye`nin de taraf olduğu anlaşma ile endüstride kullanılan Ozon Tabakasını İncelten Maddelerin (OTİM) üretim ve tüketimine, zamana ve alternatif madde ve teknolojilere bağlı olarak kısıtlamalar getirilmiştir.
Bu anlaşma kapsamında, gelişmekte olan ülkelere, alternatif madde ve teknolojilere geçiş için gerekli teknik ve maddi yardımın sağlanması amacıyla "Montreal Protokolü Çok Taraflı Fonu" isimli bir fon oluşturulmuştur. 1992 yılında, Dünya Bankası tarafından Türkiye için OTİM`lerin tüketiminin durdurulmasına yönelik bir ülke programı hazırlanmış ve gerekli fonun sağlanması için çalışmalar başlatılmıştır.
TTGV; Türkiye`ye tahsis edilen fonun Protokol amaçları doğrultusunda kullanımı için Montreal Protokolü Ulusal Odak Noktası olan Çevre ve Orman Bakanlığı ile koordineli bir şekilde ülke çapında dönüşüm projelerinin yürütülmesi çalışmalarını sürdürmüş olup, 31 Aralık 2007 tarihi itibariyle proje tamamlanmıştır. Proje kapsamında toplam 25 Milyon ABD Doları hibenin kullandırılması sağlanmıştır.
OTİM Giderilmesi Projesinin ilk aşamasında; OTİM kapsamındaki maddeleri kullanan küçük ve orta ölçekli işletmeleri bilinçlendirmek, demonstrasyon (demo) projeleri hazırlamak, teknolojilerini değiştirmelerine yardımcı olmak ve diğer ulusal projelerin hazırlanması hedeflenmiştir. Bu proje kapsamında yapılan çalışmalar ana hatlarıyla;
- 1995’de, sektörü tanımlamak üzere 1500 kuruluşa anket çalışması gerçekleştirilmiştir.
- Haziran 1996’da, İstanbul, Ankara ve İzmir’de ilgili 5 sektöre yönelik eğitim seminerleri düzenlenmiştir.
- 1997 ve 1998 yıllarında eğitim seminerlerine devam edilmiştir.
- Çözücü, Köpük ve Soğutma sektörlerine yönelik demonstrasyon projeleri gerçekleştirilmiştir.
- Soğutma ve Köpük sektöründeki KOBİ’lere yönelik araştırma yapılarak proje hazırlıkları başlatılmıştır.
- Halon Bankası kurulması için proje çalışmaları başlatılmıştır.
- Metil Bromür için Ulusal Strateji ve Eylem Planı hazırlatılmıştır.
Proje kapsamında, Çevre Bakanlığı tarafından Ozon Paneli’nin kurulması, OTİM izleme sistemlerinin kurulması, farkındalık yaratma ve yasal çerçeve oluşturma çalışmaları yürütülmüştür. Bu kapsamda Bakanlık personelinin de OTİM ve OTİM azaltım konularındaki bilgisi artmış olup, özellikle OTİM ithalatının yasaklanması ve Ulusal Ozon Politikasının oluşturulması söz konusu olmuştur. Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Çevre Bakanlığı arasında OTİM ithalatının takip edilmesine yönelik izleme sistemi geliştirilmiştir.
OTİM Giderilmesi Projesinin ikinci aşamasında gerçekleştirilen faaliyetler ile, zorunlu alanlar hariç OTİM kullanımı “sıfırlanmış”tır. Proje kapsamında yaklaşık 180 kuruluş/ proje desteklenmiş, ozona zarar vermeyen madde, teknoloji, ekipman ve üretim süreçlerine dönüşüm sağlanırken, bu süreci desteklemek üzere kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve gerekli yasal düzenlemelerin de oluşturulması sağlanmıştır. Çevre ve Orman Bakanlığı, TTGV ve Dünya Bankası arasında sağlanan etkin işbirliği ile hem üreticimizin (ve Türkiye’nin) rekabet gücüne katkı sağlanmış, hem de çevreye zararlı birinci öncelikli OTİM maddeleri sıfırlanmıştır. Bu kapsamda, Türkiye’nin AB uyum süreci kapsamında, programın hızlanlandırılmış bir şekilde uygulanarak 2010 yerine 2005 yılında OTİM kullanımının sıfırlanmış olduğu da özellikle dikkati çekmektedir.
Dünya Bankası tarafından hazırlanan Proje Kapanış Raporu’nda, gerek Proje, gerekse uygulayıcı kuruluş olarak TTGV “yüksek seviyede başarılı” olarak derecelendirilmiştir. Öte yandan, Türkiye’ye Montreal Protokolü kapsamıda proje uygulayan 49 ülke arasından en başarılı dokuz ülkeden biri olarak Birleşmiş Milletler Ödülü verilmiştir.
